TPHCM hiện có 168 đơn vị hành chính cấp xã với 5.947 khu phố, ấp, thôn, khu dân cư, hơn 5,3 triệu hộ gia đình. Qua rà soát, có 2.723 khu phố, ấp, thôn, khu dân cư chưa đáp ứng tiêu chuẩn quy mô hộ gia đình theo quy định mới, chiếm 45,79%. Trong đó, 1.737 khu phố chưa đạt chuẩn 700 hộ trở lên; 986 ấp, thôn, khu dân cư chưa đạt chuẩn 500 hộ trở lên.

Thực trạng này cho thấy nhiều địa bàn dân cư còn phân tán, quy mô không đồng đều, gây khó khăn cho tổ chức sinh hoạt cộng đồng, huy động nguồn lực và đầu tư thiết chế văn hóa cơ sở.

Bên cạnh đó, Thành phố còn 66 đơn vị hành chính cấp xã vẫn còn duy trì 10.795 tổ nhân dân tự quản, tổ dân cư. Mô hình này hiện không còn phù hợp với quy định hiện hành. Do đó, Thành phố xác định phải thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ: sắp xếp lại khu phố, ấp, thôn, khu dân cư và kết thúc mô hình tổ chức dân cư dưới cấp này.

Sau sắp xếp, toàn thành phố dự kiến còn 3.944 khu phố, ấp, thôn, khu dân cư, giảm 2.003 đầu mối, tương đương 33,68%. Trong đó, 1.555 khu phố, ấp, thôn, khu dân cư được giữ nguyên do đã bảo đảm tiêu chuẩn; 1.172 khu phố, ấp, thôn, khu dân cư mới được thành lập trên cơ sở sắp xếp nguyên trạng với đơn vị liền kề; 1.217 khu phố, ấp, thôn, khu dân cư mới được thành lập trên cơ sở chia tách, tổ chức lại các đơn vị liền kề.

Bên cạnh đó, kết thúc mô hình tổ nhân dân tự quản, tổ dân cư kết hợp khi thực hiện sắp xếp, tổ chức lại khu phố, ấp, thôn, khu dân cư, sẽ giảm 21.590 người giữ các chức danh tổ trưởng, tổ phó tổ nhân dân tự quản, tổ dân cư.

TPHCM cũng bố trí lại đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở khu phố, ấp, thôn, khu dân cư. Theo phương án, mỗi khu phố, ấp, thôn, khu dân cư bố trí không quá 3 người, đảm nhận 3 chức danh: Bí thư chi bộ; Trưởng ban công tác Mặt trận; Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư. Thành phố cũng giải quyết chế độ, chính sách đối với người không tiếp tục tham gia hoạt động một cách công khai, minh bạch, dân chủ, bảo đảm quyền lợi và ổn định tư tưởng.