Thành phố Hồ Chí Minh đã và đang tiếp tục phát triển đô thị theo hướng văn minh, hiện đại. Các khu đô thị mới được quy hoạch gắn với khu vực trung tâm hiện hữu. (Ảnh: Vũ Sinh/TTXVN)

Dự thảo Luật Phát triển đô thị đang được Quốc hội xem xét, thảo luận và dự kiến thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất Quốc hội khóa XVI vào ngày 24/8/2026 tới đây. Thành phố Hồ Chí Minh đang khẩn trương chuẩn bị hệ thống thể chế để triển khai Luật Phát triển đô thị ngay khi được thông qua.

Ưu tiên các nghị quyết phân cấp mạnh, gỡ vướng ngay

Luật Phát triển đô thị được xây dựng nhằm tạo cơ sở pháp lý vượt trội, đồng bộ và ổn định để phát huy vai trò đầu tàu kinh tế, trung tâm lớn về kinh tế, tài chính, thương mại, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế của đô thị đặc biệt Thành phố Hồ Chí Minh.

Theo Sở Tư pháp Thành phố Hồ Chí Minh, dự kiến Thành phố sẽ ban hành 175 nội dung giao cho Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật Phát triển đô thị (gồm 126 nhiệm vụ của Hội đồng nhân dân, 47 của Ủy ban nhân dân và 2 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân) cùng 73 nội dung cá biệt để triển khai thi hành Luật ngay sau khi được Quốc hội thông qua, qua đó chủ động chuẩn bị đầy đủ các điều kiện tổ chức thực hiện.

Giám đốc Sở Tư pháp Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho biết, để bảo đảm Luật Phát triển đô thị được triển khai thống nhất, đồng bộ và có hiệu lực ngay sau khi được Quốc hội thông qua, Sở Tư pháp đã tham mưu Ủy ban nhân dân Thành phố triển khai đồng bộ các nhiệm vụ chuẩn bị tổ chức thi hành Luật.

Đến ngày 12/8, Sở Tư pháp đã tiếp nhận 122/175 dự thảo văn bản quy phạm pháp luật do các sở, ngành chủ trì xây dựng (gồm 86 dự thảo nghị quyết và 36 dự thảo quyết định). Trong đó, có 17 cơ quan chủ trì đã gửi đầy đủ hồ sơ dự thảo để lấy ý kiến theo quy định.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường cho biết, với dự kiến khoảng 78 nghị quyết quan trọng phải triển khai ngay khi Luật có hiệu lực, Ủy ban nhân dân Thành phố đã lên kế hoạch soạn thảo các nghị quyết ưu tiên ban hành sớm để phân cấp mạnh mẽ, tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng và quy hoạch, tránh mọi khoảng trống pháp lý, đảm bảo việc thực hiện các chính sách liên quan.

Một góc khu công nghiệp Bình Dương, thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: TTXVN phát)

Hiện, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đang phối hợp xây dựng dự thảo các nghị quyết quan trọng phải thực thi ngay sau khi luật có hiệu lực, tập trung vào các cơ chế phân cấp quản lý và đầu tư.

Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, sự đồng hành của Hội đồng nhân dân, các ban của Hội đồng nhân dân Thành phố với Ủy ban nhân dân Thành phố và các sở, ngành để tháo gỡ, góp ý việc xây dựng nghị quyết nhằm đảm bảo các nghị quyết triển khai Luật Phát triển đô thị được ban hành đầy đủ, kịp thời, chất lượng và chặt chẽ.

Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị các sở, ban, ngành liên quan đẩy nhanh tiến độ, phải cơ bản hoàn thành các nghị quyết quan trọng trong năm 2026 với tư duy đổi mới, sáng tạo, phù hợp thực tiễn và sự phát triển, đồng thời học hỏi từ các mô hình, kinh nghiệm của quốc tế.

Đồng thời, Ủy ban nhân dân Thành phố giao các sở, ban, ngành rà soát và xử lý các vấn đề còn chồng chéo, vướng mắc, nhằm chuẩn bị sẵn sàng khung pháp lý đồng bộ nhất cho đô thị đặc biệt.

Thành phố cũng thành lập Tổ chỉ đạo triển khai, huy động các sở, ban, ngành, chuyên gia pháp lý và quy hoạch nhằm bảo đảm tiến độ, chất lượng của các văn bản pháp lý. Trong quá trình xây dựng các nghị quyết thi hành Luật Phát triển đô thị, Thành phố sẽ bổ sung dần các quy định và việc tham vấn ý kiến, nghiên cứu chuyên sâu cũng sẽ được thực hiện đồng bộ.

Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Võ Văn Minh cho biết, hiện Thành phố cơ bản đã có dự thảo kế hoạch hành động để triển khai các nội dung liên quan thi hành Luật Phát triển đô thị của Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân Thành phố và các Ban Hội đồng nhân dân Thành phố.

Dự kiến kỳ họp Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh trong tháng 8 này sẽ tập trung ưu tiên thông qua các nghị quyết quy định về trình tự, thủ tục và thẩm quyền ban hành các nghị quyết triển khai thi hành Luật Phát triển đô thị trên địa bàn thành phố.

Trong kỳ họp tiếp theo (dự kiến trong tháng 9/2026), Hội đồng nhân dân Thành phố sẽ thông qua khoảng 78 nghị quyết được xác định quan trọng, ưu tiên ban hành sớm để “đón đầu” Luật Phát triển đô thị.

Theo đề xuất của Thành phố Hồ Chí Minh, Luật Phát triển đô thị khi được Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1/10/2026. Riêng các chính sách liên quan thuế sẽ được áp dụng từ đầu năm tài chính 2027.

Cần Giờ được tách riêng là một phân vùng phát triển đô thị sinh thái biển. (Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN)

Xây dựng pháp luật tập trung để sớm thi hành Luật

Theo Sở Tư pháp Thành phố Hồ Chí Minh, Thành ủy, Ủy ban nhân dân Thành phố đã xác định công tác hoàn thiện thể chế là nhiệm vụ trọng tâm, hàng đầu, được triển khai đồng bộ, xuyên suốt từ cấp Thành phố đến từng phường, xã, đặc khu. Chủ đề năm 2026 của Thành phố Hồ Chí Minh đã thể hiện rõ quyết tâm chính trị: “Hoàn thiện, nâng cao chất lượng tổ chức bộ máy - Khai thông thể chế - Đột phá hạ tầng - Nâng cao hiệu quả phục vụ nhân dân”.

Thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến năm 2027 hoàn thành toàn bộ khối lượng công việc liên quan đến sửa đổi, bổ sung, ban hành mới văn bản quy phạm pháp luật, qua đó bảo đảm cơ sở pháp lý đồng bộ, vững chắc cho hệ thống chính quyền hai cấp.

Trong bối cảnh Thành phố chuẩn bị triển khai thi hành Luật Phát triển đô thị khi Quốc hội thông qua với số lượng văn bản giao Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố rất lớn trong thời gian rất gấp, Sở Tư pháp nhận định “Mô hình xây dựng pháp luật theo hình thức tập trung” là hết sức cần thiết, nhằm tăng tính chuyên nghiệp, nâng cao chất lượng, tiến độ trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Thành phố.

Ông Châu Vĩ Tuấn, Trưởng phòng Văn bản pháp quy, Sở Tư pháp Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết: Mô hình xây dựng pháp luật tập trung được thực hiện thông qua cơ chế “Tổ công tác xây dựng pháp luật theo hình thức tập trung” gồm lãnh đạo Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân Thành phố; các ban của Hội đồng nhân dân Thành phố và các sở, ngành, đơn vị liên quan. Việc xây dựng văn bản quy phạm pháp luật theo mô hình xây dựng pháp luật tập trung được thực hiện trên 4 nhóm lĩnh vực có tính chất phức tạp, liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực quản lý nhà nước.

Theo ông Châu Vĩ Tuấn, trước mắt triển khai áp dụng mô hình cho việc xây dựng văn bản thi hành Luật Phát triển đô thị, cụ thể nhóm 1 gồm các lĩnh vực quản lý quy hoạch, tài nguyên, phát triển đô thị tích hợp, bảo vệ môi trường và liên kết vùng; nhóm 2 với những lĩnh vực về phát triển kinh tế, tài chính, ngân sách, đầu tư và khoa học-công nghệ; nhóm 3 gồm lĩnh vực phát triển văn hóa-xã hội, chính sách an sinh xã hội vượt trội; nhóm 4 liên quan các lĩnh vực công vụ, bộ máy nhà nước, thủ tục hành chính, chính sách phát triển nguồn nhân lực và cơ chế bảo vệ cán bộ.

Hàng hóa xuất nhập khẩu tại Tân Cảng Sài Gòn. (Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN)

Việc tổ chức mô hình xây dựng pháp luật tập trung nhằm điều phối tập trung, thống nhất lãnh đạo, chỉ đạo về quan điểm xây dựng pháp luật đối với những chính sách mới, khó, chưa có tiền lệ. Theo đó, cơ chế hoạt động của mô hình được thực hiện theo các bước: Đơn vị quản lý nhà nước chủ trì chịu trách nhiệm xây dựng và hoàn thiện chính sách tại các bước của giai đoạn soạn thảo (đối với dự thảo có chính sách) thực hiện đầy đủ các quy trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, sau đó chuyển hồ sơ đến Tổ công tác.

Tiếp đó, Tổ công tác cho ý kiến góp ý, hỗ trợ chỉnh lý và hoàn thiện quy phạm hóa chính sách, thiết kế và chỉnh lý kỹ thuật lập pháp trước khi tiến hành thẩm định. Sở Tư pháp thực hiện thẩm định dự thảo theo quy định pháp luật.

“Trong quá trình hoạt động, Tổ công tác sẽ tham vấn ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học, luật sư, giảng viên của các trường đại học uy tín có kinh nghiệm trong xây dựng pháp luật và các hiệp hội nghề nghiệp trên địa bàn thành phố, các tổ chức liên quan về nội dung các chính sách”, ông Châu Vĩ Tuấn cho biết thêm.

Sở Tư pháp Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất ở giai đoạn một (từ năm 2026 đến hết năm 2027), đề án “Mô hình xây dựng pháp luật theo hình thức tập trung” sẽ ưu tiên áp dụng trong phạm vi xây dựng văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố thi hành Luật Phát triển đô thị./.