Bài 1: Mối họa xâm lăng văn hóa

Hàng vạn tài khoản, hội nhóm bị chi phối bởi các thế lực thù địch, hằng ngày thông qua các công cụ sáng tạo số đã tung ra hàng nghìn thông tin bịa đặt, xấu độc, tuyên truyền lối sống, văn hóa lai căng không phù hợp, đáp ứng thị hiếu tầm thường của nhiều người dân, trong đó có không ít bạn trẻ. Mỗi ngày một chút, các thế lực thù địch từng bước âm thầm định hướng sự lệch lạc về văn hóa, để sau một thời gian, không ít người sẽ bị dẫn dắt, từng bước quên đi gốc gác của chính mình.

Những “cơn gió độc” ngoại bang đang công khai xâm lăng văn hóa của chúng ta trên các nền tảng kỹ thuật số

Không phải tự dưng hiện tượng tin giả, hiện tượng lật sử, bôi nhọ cá nhân, đường lối chủ trương cứ đến dịp những ngày lễ lớn, mỗi dịp có sự kiện chính trị trọng đại của đất nước lại rộ lên. Không phải tự dưng nhiều nhiều hành vi thiếu văn hóa được “ca tụng” trên môi trường thông tin số. Không phải tự dưng hàng vạn, hàng triệu đoạn video được đăng tải trên các nền tảng khác nhau đang "ru ngủ" và biến một bộ phận người dân thành những con “nghiện” lối sống lai căng từ bên ngoài.

Các cuộc điều tra, cả công khai và bí mật của lực lượng chức năng đã chứng minh: Những thông tin tiêu cực trên nền tảng số trong thời gian mấy năm trở lại đây là biến tướng trong thời đại số của chiến lược "diễn biến hòa bình" mà các thế lực thù địch nhằm vào Việt Nam. Thông qua các công cụ, dựa trên nền tảng số, chúng công kích những nét đẹp của văn hóa truyền thống Việt Nam. Dùng văn hóa “ngoại bang” từng bước phá hoại nền tảng, thẩm thấu tinh vi, rồi đồng hóa văn hóa trong nước.

Chúng ta có thể thấy rõ, văn hóa đang bị tấn công toàn diện. Mỗi ngày, thói hư tật xấu vẫn được phô khắp các trang báo, nền tảng mạng xã hội. Những bài viết, ấn phẩm được cài cắm tinh vi mang đầy ác cảm, hơi thở của tư tưởng phản động, xu thế dẫn dắt của văn hóa ngoại lai. 

Một chút thư giãn của những người lính trẻ đang đóng quân tại đặc khu Trường Sa.

Quá trình mở cửa 40 năm qua, không ít “cơn gió độc” của làn sóng văn hóa ngoại hiện đang công khai xâm lăng chúng ta trên các nền tảng kỹ thuật số; các thế lực phản động đang tạo ra một cuộc chiến âm thầm để loại bỏ từ gốc rễ văn hóa một dân tộc. “Đáng sợ hơn mọi sự xâm lăng, đó là xâm lăng văn hóa, là mất gốc”. Trong bối cảnh hiện nay, câu tuyên ngôn bất hủ của đại văn hào Nga M. Gorki: Đối với tôi, lời kêu gọi Tổ quốc lâm nguy cũng không đáng sợ hơn lời kêu gọi: Hỡi các công dân! Văn hóa bị lâm nguy!” chưa mất tính thời sự. Đây chính là lời cảnh tỉnh, nhắc nhở mỗi quốc gia trước mối họa xâm lăng văn hóa.

Cuộc xâm lăng diễn ra nhanh chóng và vô cùng quyết liệt trên lĩnh vực văn hóa

PGS, TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, người có nhiều năm theo dõi công tác văn hóa nhận định rằng: Trong thời đại số, điều đáng lo không chỉ là xâm lăng văn hóa theo nghĩa cũ, tức là sự áp đặt trực diện từ bên ngoài, mà điều thực sự đáng sợ là sự thẩm thấu âm thầm, liên tục, có khả năng đi qua mọi ranh giới không gian, ngôn ngữ và tâm lý.

Cán bộ, chiến sĩ và người dân trên xã đảo Sinh Tồn cùng nhau gói bánh chưng đón Tết.

Các hệ thống đề xuất nội dung đang làm thay đổi cách con người tiếp nhận, sản xuất và lan truyền giá trị văn hóa. Nếu trước đây văn hóa ngoại lai đi vào qua sách báo, điện ảnh, truyền hình, thì hôm nay nó đi vào qua từng video ngắn, từng bản nhạc, từng xu hướng ăn mặc, từng câu nói cửa miệng, thậm chí qua cả cách con người nghĩ, phản ứng và tự định nghĩa bản thân. Đó là một dạng tác động rất sâu.

Đúng là một cuộc xâm lăng tuy âm thầm, tĩnh lặng, nhưng lại đang diễn ra nhanh chóng và vô cùng quyết liệt trên lĩnh vực văn hóa. Sức tàn phá từ cuộc xâm lăng này có thể khiến cả một dân tộc, an ninh quốc gia bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Nhất là trong bối cảnh công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, nền tảng mạng xã hội ngày càng phát triển một cách đa dạng. Công nghệ càng tinh khôn, mức độ nguy hiểm từ cuộc xâm lăng văn hóa lại càng nghiêm trọng.

Chùa Côn Sơn (TP Hải Phòng) là một trong những di tích có phong cảnh đẹp, linh thiêng được nhiều du khách tham quan, chiêm bái.

Biểu hiện cụ thể thì có thể thấy ở nhiều tầng. Trước hết, đó là sự lai căng trong thị hiếu, khi một bộ phận người trẻ dễ tiếp nhận cái mới, nhưng lại thiếu bộ lọc để phân biệt giữa sáng tạo và lệch chuẩn, giữa hội nhập và hòa tan. Tiếp đó là sự mờ nhạt dần của các giá trị cốt lõi như lòng hiếu kính, tính cộng đồng, sự chừng mực, tinh thần trách nhiệm với gia đình và xã hội. Nguy hiểm hơn, sự lan truyền nhanh của nội dung độc hại, xuyên tạc lịch sử và các giá trị thiêng liêng. Nguy cơ bị thuật toán dẫn dắt thị hiếu, biến con người thành người bị động, thay vì chủ thể sáng tạo văn hóa.

Người dân ở Gia Lai đi lễ nhà thờ vào sáng chủ nhật hằng tuần.

Từ suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống dẫn tới “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” chỉ là một bước ngắn, thậm chí rất ngắn, nguy hiểm khôn lường, có thể dẫn tới tiếp tay hoặc cấu kết với các thế lực xấu, thù địch, phản bội lại lý tưởng và sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc.

Những “họng súng” thông tin nã vào giới trẻ

Trong kỷ nguyên số, khi sự giao lưu và trao đổi văn hóa trong xu thế toàn cầu hóa kéo theo sự giao thoa, trao đổi, tương tác rất mạnh, văn hóa được xem là vũ khí hữu hiệu khi nó trở thành công cụ, vũ khí mềm mà những nước lớn, các thế lực thù địch sử dụng để tiến hành cuộc xâm lăng mềm, xâm lăng bằng văn hóa. Với mục tiêu đạt tới là đồng hóa văn hóa, tiến tới nô dịch văn hóa và bước cuối cùng là thay đổi văn hóa, nô dịch, biến nước ta thành “thuộc địa văn hóa” trong thời đại số.

Niềm vui giản dị của hai mẹ con chị Huyền, một hộ gia đình sống tại xã đảo Sinh Tồn.

“Chiến thuật” mà các đối tượng phản động sử dụng công khai nhất chính là tạo ra các thông tin lịch sử thật giả lẫn lộn để từng bước xét lại, lật lại lịch sử, làm cho giới trẻ trong xã hội, nhất là thanh niên trong lực lượng vũ trang mất phương hướng, không biết đâu là chính nghĩa, đâu là đúng, đâu là sai, từ đó chúng dẫn dắt thanh niên trong xã hội đi theo con đường sai trái, phản bội lại lý tưởng của dân tộc, phủ nhận quá khứ dân tộc, quá khứ hào hùng của đất nước, Quân đội trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc, giành độc lập tự do cho toàn thể nhân dân.

Vẫn còn nhiều người nhận thức mơ hồ về cuộc xâm lăng văn hóa

Trong không gian ảo - là các sản phẩm mạng xã hội do các nước phương Tây tạo ra đang giam cầm tâm hồn nhiều người, chứ không chỉ có giới trẻ. Không gian ảo này tồn tại song hành với thế giới thật, thông tin của nó khiến nhiều người không vững vàng tâm lý bị sa vào ma trận, vòng vây, dần bị thẩm thấu văn hóa ngoại lai, rời xa các giá trị, đạo lý truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

Người dân tại xã đảo Song Tử Tây đi lễ chùa đầu năm.

Các đối tượng thù địch từ bên ngoài sử dụng rất nhiều chiêu bài tinh vi, như: Viết bài kích động hận thù dân tộc, phủ nhận quá khứ đấu tranh hào hùng của dân tộc ta, nhân dân ta, quân đội ta; phủ nhận phong tục tập quán, nét đẹp văn hóa, hồn cốt của dân tộc, tổ tiên; quên ơn tổ tiên, những người đã hy sinh cho đất nước; không nhớ đến đạo lý tổ tiên; gia phong... Từng bước làm cho giới trẻ quên đi gốc gác từ gia đình, đến xã hội, rồi lịch sử. Tới cuối cùng là mất sạch gốc gác, phủ nhận gia đình, đất nước và văn hóa của dân tộc.

Đáng buồn và đáng lo là nhiều bạn trẻ cho rằng những thứ văn hóa bị nô dịch kia lại là điều hay ho, mới mẻ, phù hợp với giới trẻ Việt Nam. Họ lớn tiếng chứng minh trên tài khoản mạng xã hội của mình rằng, làm gì có cuộc xâm lăng văn hóa nào, làm gì có chuyện giới trẻ bị đồng hóa văn hóa, không bao giờ chúng ta là “thuộc địa văn hóa”.

Chúng tôi thích xem phim Mỹ, phim Hàn Quốc, phim Nhật Bản; chúng tôi giải trí với trò chơi, phim ảnh, sách báo, mạng xã hội của nước ngoài đều đã được cấp phép thì có gì sai đâu. Chúng tôi thích theo chân các thần tượng nước ngoài là bởi họ có ngoại hình đẹp, tài năng, chúng tôi muốn học hỏi để được thành công như họ... Giới trẻ chỉ muốn nhìn thấy thành công bề ngoài, họ đâu muốn được gì từ sự nỗ lực vươn lên để có được thành công của chính những “thần tượng”.

Với mỗi ngư dân, lá cờ Tổ quốc là hành trang không thể thiếu trong mỗi chuyến ra khơi.

Chính sự hời hợt, lai căng đã làm lên những anh hề thực sự trên các kênh sóng truyền hình của không ít địa phương thời gian qua. Những chương trình nhạt nhẽo, thậm chí phản giáo dục khi lời ăn tiếng nói, kịch bản chương trình dường như đã bị chi phối bởi các thế lực phản động cố tình hạ thấp giá trị văn hóa Việt Nam.

Mất gốc, mất nền tảng văn hóa thì sẽ mất đi tư tưởng, động cơ làm người, động cơ hy sinh cho đất nước

Thật đáng buồn khi nhiều người, trong đó có nhiều người trẻ - là tương lai của đất nước - lại “tự nguyện” đi lấy văn hóa nước khác để tự đồng hóa mình, biến mình thành một người xa lạ trên chính quê hương mình.

Tại sao các thế lực thù địch lại tấn công vào giới trẻ. Theo PGS, TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, những đối tượng dễ bị tấn công văn hóa nhất thường không phải vì họ yếu kém, mà vì họ đang ở những vị trí dễ tổn thương hơn trước sự biến động dữ dội của thời đại số.

Các chiến sĩ trẻ đóng quân trên các đảo thuộc đặc khu Trường Sa có cuộc sống tinh thần rất phong phú.

Trước hết là thanh thiếu niên, đặc biệt là những em lớn lên cùng màn hình, tiếp xúc thông tin sớm nhưng chưa được trang bị đầy đủ năng lực chọn lọc và phản biện. Kế đến là những nhóm thường xuyên sống trên không gian mạng nhưng thiếu nền tảng văn hóa, lịch sử, pháp luật; những người lao động di cư, nhóm yếu thế về điều kiện tiếp cận giáo dục; và cả một bộ phận cán bộ, phụ huynh, giáo viên nếu chưa theo kịp nhịp chuyển động của công nghệ.

Nói rộng ra, bất cứ ai có đời sống tinh thần trống rỗng, ít gắn bó với cộng đồng, ít tiếp xúc với các giá trị chân thực của văn hóa dân tộc, đều có thể trở thành đối tượng bị xâm nhập. Vấn đề không nằm ở tuổi tác hay nghề nghiệp, mà nằm ở sức đề kháng văn hóa.

Giải thích về suy nghĩ lệch lạc của không ít bạn trẻ, TS Nguyễn Ánh Hồng, nguyên Trưởng khoa Văn hóa và Phát triển, Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho biết: Các bạn trẻ Việt Nam đang sống trong thời đại công nghệ số với tâm lý thích khám phá, thích thể hiện cái tôi cá nhân của mình, thích cái mới và thích sự thay đổi, nhưng lại chưa có đủ độ chín chắn, chưa đủ trải nghiệm, chưa đủ bản lĩnh để có thể phân biệt được đâu là những giá trị tích cực, đâu là giá trị tiêu cực từ bên ngoài đưa vào. Thế nên, một cách vô thức bị tác động, ảnh hưởng bởi các yếu tố văn hóa ngoại lai. Các thế lực thù địch đã triệt để khai thác tác động tiêu cực của mạng xã hội, sử dụng nó trở thành một phương tiện thực hiện âm mưu "diễn biến hòa bình", chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ.

Ngay từ nhỏ, trẻ em ở tỉnh Phú Thọ đã được gia đình giáo dục về ý thức giữ gìn nét đẹp của trang phục truyền thống.

TS Nguyễn Ánh Hồng cho rằng, vì lo ngại các mạng xã hội có thể làm “hỏng” thế hệ trẻ, nhiều quốc gia đã hạn chế thời gian sử dụng mạng xã hội của giới trẻ, thậm chí có quốc gia cấm hẳn trẻ em không được sử dụng mạng xã hội khi chưa đến tuổi.

Ở Việt Nam, thử hỏi, khoảng vài chục triệu thanh niên, ai cũng học theo lối sống ảo, ai cũng bị văn hóa ngoại lai đồng hóa, đất nước ta sẽ phát triển thế nào, văn hóa của Việt Nam sẽ bị thay đổi ra sao, chúng ta có giữ được nền tảng văn hóa truyền thống đậm đà bản sắc để phát triển xã hội một cách toàn diện.

Đúng là, nếu ai cũng sùng ngoại, sính ngoại như vậy, cũng tự mình muốn giống nước ngoài như vậy, quốc gia ấy có lẽ sẽ trở bản sao của một nước khác. Thậm chí, không ít người mắc bẫy các thế lực thù địch, quay trở lại trở thành công cụ của bên ngoài để phá hoại đất nước.