Công tác tư tưởng là bộ phận đặc biệt quan trọng trong toàn bộ hoạt động lãnh đạo của Đảng, là nền tảng bảo đảm sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng và đồng thuận trong xã hội.
Để góp phần tạo nền tảng chính trị, tinh thần, củng cố niềm tin, đồng thuận xã hội và sức mạnh nội sinh, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 25-NQ/TW, ngày 22/8/2026 về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới.
Nghị quyết nhấn mạnh công tác tư tưởng phải chuyển mạnh trọng tâm từ “quản lý thông tin” sang dẫn dắt nhận thức xã hội, thông qua công khai, minh bạch, cung cấp thông tin chính thống, tăng cường đối thoại và tiếp thu phản biện xã hội.
Sự thống nhất về tư tưởng tạo nên sức mạnh của Đảng
Ngay từ khi mới ra đời, Đảng ta đã luôn chú trọng tới vai trò đặc biệt quan trọng của công tác tư tưởng, coi đây là một trong những lĩnh vực trọng yếu trong toàn bộ hoạt động lãnh đạo cách mạng của Đảng.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ, công tác tư tưởng là hoạt động xây dựng Đảng về trí tuệ, tư tưởng-chính trị, góp phần bảo đảm cho Đảng luôn là đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, đủ năng lực lãnh đạo chính trị đối với toàn xã hội.
Người chỉ rõ: “Công tác lãnh đạo tư tưởng là quan trọng nhất. Trong Đảng và ngoài Đảng có nhận rõ tình hình mới, hiểu rõ nhiệm vụ mới, thì tư tưởng mới thống nhất, tư tưởng thống nhất thì hành động mới thống nhất. Nếu trong Đảng và ngoài Đảng từ trên xuống dưới, từ trong đến ngoài đều tư tưởng thống nhất và hành động thống nhất thì nhiệm vụ tuy nặng nề, công việc tuy khó khăn phức tạp, ta cũng nhất định thắng lợi” (Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t. 8, tr. 554-555).
Thấm nhuần và quán triệt sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh, trong các giai đoạn cách mạng, Đảng ta luôn đặc biệt coi trọng vai trò của công tác tư tưởng, nhấn mạnh công tác tư tưởng là “linh hồn” của mọi công tác, xác định nhiệm vụ cơ bản của công tác chính trị, tư tưởng là giác ngộ quần chúng, truyền bá lý tưởng cách mạng, tạo nền tảng thống nhất về nhận thức và hành động.
Chính từ nền tảng đó, Đảng đã từng bước nâng cao bản lĩnh, trí tuệ, tập hợp và tổ chức lực lượng, lãnh đạo nhân dân giành thắng lợi trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, lập nên Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á.
Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, công tác tư tưởng được triển khai toàn diện, gắn chặt với đường lối cách mạng của Đảng. Thông qua đó, công tác tư tưởng đã bồi đắp lòng yêu nước, ý chí độc lập dân tộc, tinh thần hy sinh vì Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, trở thành nguồn động lực tinh thần to lớn, góp phần làm nên thắng lợi vẻ vang của cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, thu non sông về một mối.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của cán bộ, đảng viên. (Ảnh minh họa)Đặc biệt, trong công cuộc đổi mới đất nước, Đảng thường xuyên đề ra những chủ trương, nhiệm vụ, giải pháp để tăng cường và đổi mới công tác tư tưởng nhằm tạo sự thống nhất cao về ý chí và hành động trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân.
Qua 40 năm đổi mới, công tác tư tưởng đã góp phần quan trọng xây dựng và hoàn thiện lý luận về đường lối đổi mới, giữ vững nền tảng tư tưởng của Đảng, củng cố niềm tin của Nhân dân, tạo động lực tinh thần to lớn cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đó là nguồn lực chính trị tinh thần mà không một nguồn lực vật chất nào thay thế được.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, đất nước ta đứng trước vận hội lịch sử với nhiều thuận lợi, thời cơ lớn, song cũng đối mặt với nhiều thách thức lớn. Đó là yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, tự chủ chiến lược, đổi mới mô hình phát triển, đẩy mạnh khoa học-công nghệ, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng.
Vì vậy, công tác chính trị, tư tưởng được Đại hội XIV xác định là lĩnh vực rất quan trọng, có ý nghĩa đi trước, mở đường quyết định đến sự thống nhất ý chí, hành động trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã đặt ra yêu cầu cấp thiết: “Đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức công tác tư tưởng; nâng cao tính chiến đấu, tính giáo dục, tính thuyết phục trong tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng.”
Để góp phần tạo nền tảng chính trị, tinh thần, củng cố niềm tin, đồng thuận xã hội và sức mạnh nội sinh, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 25-NQ/TW, ngày 22/8/2026 về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới.
Trong đó, Nghị quyết nhấn mạnh công tác tư tưởng phải chuyển mạnh trọng tâm từ “quản lý thông tin” sang dẫn dắt nhận thức xã hội, thông qua công khai, minh bạch, cung cấp thông tin chính thống, tăng cường đối thoại và tiếp thu phản biện xã hội.
Chuyển trọng tâm từ quản lý thông tin sang dẫn dắt nhận thức xã hội
Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 22/8/2026 về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là lần đầu tiên công tác tư tưởng của Đảng được xác lập ở tầm một chiến lược tổng thể, dài hạn bằng một nghị quyết chuyên đề của Bộ Chính trị, với hệ thống mục tiêu, chỉ tiêu, nguồn lực và trách nhiệm cụ thể.
Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số Nghị quyết, Chỉ thị của Bộ Chính trị ngày 3/9/2026, đồng chí Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh, Nghị quyết là sự cụ thể hóa Cương lĩnh và Nghị quyết Đại hội XIV trên lĩnh vực tư tưởng.
Nghị quyết không đặt ra đường lối mới, mà chuyển hóa các quan điểm lớn của Đảng về xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức thành một chiến lược có mục tiêu, chỉ tiêu, lộ trình và địa chỉ trách nhiệm.
Nghị quyết số 25-NQ/TW xác định phương châm xuyên suốt là “Chủ động-Sắc bén-Thuyết phục-Hiệu quả.”
Đồng chí Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương. (Ảnh: Minh Đức/TTXVN)Chủ động là không chờ sự việc xảy ra rồi mới lên tiếng. Sắc bén là đúng, trúng, kịp thời, có luận cứ. Thuyết phục là lấy lý lẽ và sự thật để chinh phục lòng người, không áp đặt. Hiệu quả là đo bằng chuyển biến trong nhận thức và hành động, không đo bằng số lượng văn bản, số buổi hội nghị.
Bốn quan điểm chỉ đạo, trong đó có ba điểm mới cần quán triệt sâu: Chuyển trọng tâm từ quản lý thông tin sang dẫn dắt nhận thức xã hội, củng cố niềm tin của Nhân dân, tạo đồng thuận xã hội. Công tác tư tưởng là công việc của toàn Đảng và hệ thống chính trị; cấp ủy và người đứng đầu trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, chịu trách nhiệm, không “khoán trắng” cho cơ quan chuyên trách.
Kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống,” lấy “xây” làm gốc, lấy “chống” làm nhiệm vụ thường xuyên, lấy thuyết phục làm phương thức chủ đạo; tiến hành đồng bộ trên cả không gian thực và không gian số; giữ vững an ninh tư tưởng trong mọi tình huống.
Cùng với đó, Nghị quyết khẳng định: Con người là trung tâm, đội ngũ cán bộ giữ vai trò then chốt, niềm tin của nhân dân là thước đo cao nhất; nhân dân là chủ thể tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Công tác tư tưởng được vận hành thống nhất từ Trung ương đến cơ sở, trên cả không gian thực và không gian số
Mục tiêu tổng quát của Nghị quyết là hướng tới giữ vững vai trò chủ đạo của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng trong đời sống tinh thần xã hội; công tác tư tưởng vận hành thống nhất, thông suốt từ Trung ương đến cơ sở, trên cả không gian thực và không gian số, ở trong nước và ngoài nước; ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái, “tự diễn biến,” “tự chuyển hóa;” bảo đảm an ninh tư tưởng trong mọi tình huống; đội ngũ cán bộ tư tưởng có bản lĩnh, trí tuệ, uy tín; niềm tin của nhân dân và đồng thuận xã hội được củng cố vững chắc, trở thành nguồn lực nội sinh của phát triển.
Điểm mới nổi bật là Nghị quyết lượng hóa mục tiêu đến năm 2030 thành 5 nhóm với các chỉ tiêu kiểm đếm được, trong đó có một số chỉ tiêu đáng chú ý như: 100% cấp ủy, tổ chức đảng đưa công tác tư tưởng vào chương trình công tác và nội dung kiểm điểm hằng năm; nhận diện sớm và phản bác kịp thời bằng luận cứ khoa học 100% quan điểm sai trái, thù địch có tác động lớn; 100% kiến nghị, phản ánh của nhân dân được tiếp nhận và trả lời trong thời hạn quy định; 100% cấp xã có lực lượng làm công tác tư tưởng hoạt động thường xuyên tại từng địa bàn dân cư, có cán bộ chuyên trách và kết nối hệ thống thông tin nguồn; hình thành mạng lưới 15.000-20.000 người có uy tín, người có ảnh hưởng tích cực; đào tạo chuyên sâu 4.000-6.000 cán bộ tuyên giáo nòng cốt.
Tầm nhìn đến năm 2045: Công tác tư tưởng trở thành năng lực nội sinh của Đảng và của cả dân tộc, chủ động định hình nhận thức xã hội, vững vàng trước mọi biến động của môi trường thông tin.
Để thực hiện các mục tiêu đó, Nghị quyết đề ra 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu, trong đó, có 3 nhóm đột phá quan trọng.
Nhóm thứ nhất: Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, đổi mới phương thức lãnh đạo công tác tư tưởng, chuyển trọng tâm sang dẫn dắt nhận thức xã hội. Cốt lõi là đưa nội dung lãnh đạo, chỉ đạo công tác tư tưởng và trách nhiệm nêu gương vào kiểm điểm, đánh giá, xếp loại hằng năm; mỗi chủ trương, chính sách lớn phải có đánh giá tác động về tư tưởng và phương án tuyên truyền, giải thích, đối thoại đi kèm; đổi mới việc nắm, phân tích, dự báo, cảnh báo sớm bằng điều tra xã hội học kết hợp phân tích dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo - và phải chuyển kết quả dự báo thành quyết định lãnh đạo cụ thể, không chỉ dừng lại ở báo cáo.
Nhóm thứ hai: Chuyển trọng tâm công tác tư tưởng về cơ sở, về từng địa bàn dân cư; kết hợp không gian thực với không gian số. Mỗi xã, phường, đặc khu phân công một đồng chí ủy viên ban thường vụ cấp ủy trực tiếp phụ trách; duy trì sinh hoạt tư tưởng tại thôn, tổ dân phố, khu dân cư; công tác tư tưởng là nội dung bắt buộc trong sinh hoạt chi bộ. Đổi mới căn bản hệ thống thông tin cơ sở; bảo đảm nguyên tắc một vụ việc-một đầu mối phát ngôn-một bộ thông điệp thống nhất. Xử lý vấn đề ngay tại nơi phát sinh, không để hình thành điểm nóng.
Nhóm thứ ba: Bảo đảm về đội ngũ cán bộ; thể chế, cơ chế, chính sách; dữ liệu, công nghệ, hạ tầng; kiểm tra, giám sát và đánh giá. Ban hành khung năng lực và tiêu chuẩn chức danh cán bộ làm công tác tư tưởng; bố trí đủ cán bộ chuyên trách ở cấp xã; có chính sách đãi ngộ đặc thù và bảo vệ cán bộ dám nói thẳng, dám đấu tranh, dám chịu trách nhiệm.
Hiện đại hóa hạ tầng, thiết chế thông tin cơ sở; xây dựng nền tảng số công tác tư tưởng dùng chung và hệ thống giải pháp kỹ thuật tổng thể bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, liên thông từ Trung ương tới cấp xã, bảo đảm chủ quyền dữ liệu quốc gia. Xây dựng và áp dụng thống nhất hệ tiêu chí, chỉ số đánh giá hiệu quả công tác tư tưởng; sử dụng kết quả đánh giá làm căn cứ bố trí nguồn lực và xem xét trách nhiệm người đứng đầu.
Công tác tư tưởng phải đi trước, đi cùng và đi vào cuộc sống
Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị ngày 3/9 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh: Công tác tư tưởng phải quán triệt phương châm “Chủ động-Sắc bén-Thuyết phục-Hiệu quả;” kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới; kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống,” lấy “xây” làm gốc, lấy thuyết phục làm phương thức chủ đạo.
Phải đi trước mở đường, đi cùng trong tổ chức thực hiện, đi sau tổng kết thực tiễn, củng cố niềm tin; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch, ngăn chặn suy thoái, “tự diễn biến,” “tự chuyển hóa” từ sớm, từ cơ sở. Đây là việc của toàn Đảng, trước hết là cấp ủy, người đứng đầu; không khoán trắng cho cơ quan chuyên trách.
Toàn cảnh hội nghị tại phòng họp Diên Hồng, Nhà Quốc hội, Hà Nội. (Ảnh: Phương Hoa/TTXVN)Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ: Truyền thông chính sách phải kịp thời, chính xác, dễ hiểu; tăng giải thích, đối thoại, lắng nghe, tạo đồng thuận bằng sự thật, lý lẽ và kết quả thực tiễn. Phải coi không gian mạng là địa bàn trọng yếu của công tác tư tưởng và là kênh lắng nghe Nhân dân.
Kiểm tra, giám sát phải tiến hành từ đầu, vừa giữ kỷ luật, vừa cảnh báo sớm, tháo gỡ khó khăn; tập trung vào nhiệm vụ trọng tâm, nguồn lực lớn, vấn đề Nhân dân quan tâm. Phải làm rõ chủ trương đã được thể chế hóa đến đâu, điểm nghẽn nào được tháo gỡ, người dân, doanh nghiệp được hưởng lợi gì; không chờ hậu quả mới kiểm tra, xử lý.
Kết quả phải gắn với đánh giá tổ chức đảng, cán bộ, người đứng đầu; nơi làm tốt phải nhân rộng, nơi trì trệ phải xử lý. Không lấy cuộc họp, văn bản, báo cáo thay kết quả; không đo công tác tư tưởng bằng số tin, bài, mà bằng khả năng phát hiện sớm, giải thích đúng, xử lý nhanh, củng cố niềm tin. Nhiệm vụ chỉ hoàn thành khi có sản phẩm, dữ liệu kiểm chứng, hiệu quả thực tế.
Nhìn tổng thể, quan điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về công tác tư tưởng cho thấy một bước chuyển ở tầm chỉ đạo chiến lược: từ tuyên truyền sang đối thoại, từ phản bác là chủ yếu sang thuyết phục, từ xử lý thông tin sang dẫn dắt nhận thức, từ phản ứng sang dự báo và cảnh báo sớm, từ đo bằng số lượng hoạt động sang đánh giá bằng kết quả.
Đặt trong mối liên hệ với Nghị quyết số 25-NQ/TW của Bộ Chính trị, có thể thấy công tác tư tưởng đang được đặt trong một tầm nhìn rộng hơn, không chỉ là hoạt động tuyên truyền, giáo dục hay đấu tranh tư tưởng, mà là một năng lực quan trọng của cả hệ thống chính trị trong quản trị xã hội và truyền thông chính sách.
Thực hiện tốt Nghị quyết đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, trong đó cấp ủy, người đứng đầu và đội ngũ cán bộ, đảng viên giữ vai trò nòng cốt. Trong bối cảnh mỗi cá nhân đều có thể trở thành một “kênh thông tin”, vai trò của cán bộ, đảng viên càng trở nên đặc biệt quan trọng.
Mỗi cán bộ, đảng viên phải thực sự là một chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng, gương mẫu trong “nghe-nói-viết-làm theo nghị quyết của Đảng”, chủ động lan tỏa thông tin tích cực, kiên quyết đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.
Thực tế cho thấy, ở đâu cán bộ, đảng viên chủ động tham gia đấu tranh, ở đó môi trường tư tưởng ổn định, đoàn kết được củng cố; ngược lại, nếu thiếu trách nhiệm, né tránh, thờ ơ thì rất dễ bị tác động, lôi kéo, thậm chí tiếp tay cho thông tin sai lệch lan rộng.
Bởi vậy, chủ động làm tốt công tác tư tưởng chính là chủ động xây dựng “thế trận lòng dân,” củng cố niềm tin, tăng cường đồng thuận và tạo nên sức mạnh nội sinh cho sự phát triển bền vững đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới.